การตรวจสอบสภาพแวดล้อมของห้องคลีนรูม (Cleanroom) ให้สามารถควบคุมคุณภาพอากาศได้อย่างสม่ำเสมอเป็นสิ่งจำเป็นที่ไม่อาจมองข้ามได้ในการทดสอบห้องคลีนรูม โดยหนึ่งในขั้นตอนการทดสอบเพื่อประเมินประสิทธิภาพของห้องคลีนรูมคือการทำ “Recovery Test” หรือการทดสอบความสามารถของห้องคลีนรูมในการฟื้นฟูระดับความสะอาดของอากาศให้กลับคืนสู่สภาวะปกติหลังจากมีการปล่อยอนุภาคหรือสิ่งปนเปื้อนเข้าไปในห้องชั่วคราว

ซึ่งเป็นการทดสอบที่ถือเป็นตัวชี้วัดสำคัญในการบ่งบอกถึงประสิทธิภาพของระบบปรับอากาศและระบายอากาศ (HVAC) รวมถึงการออกแบบการไหลเวียนของอากาศภายใน Cleanroom ได้เป็นอย่างดี โดยการทดสอบ Recovery Test นี้เป็นส่วนหนึ่งของมาตรฐานสากล ISO 14644-3 ซึ่งเป็นหนึ่งในชุดมาตรฐาน ISO 14644 ที่ได้รับการยอมรับทั่วโลกในด้านการควบคุมสภาพแวดล้อมของห้องคลีนรูมตามหลักปฏิบัติสากล 

การทดสอบ Recovery Test คืออะไร?

“Recovery Test” คือ การทดสอบระยะเวลาการกลับคืนมาสู่ระดับความสะอาดของห้องคลีนรูม โดยเป็นการจำลองการสร้างอนุภาคขึ้นมาให้อยู่ในสภาวะที่สูงเกินกว่าระดับปกติจากที่กำหนด และดูระยะเวลาการฟื้นตัวสู่ระดับความสะอาดของห้องให้อยู่ในเกณฑ์ที่เหมาะสมตามมาตรฐานสากล เช่น มาตรฐาน ISO 14644-3:2005(E), NEBB (2009-Third Edition) และ PIC/s PE 009-15 (Annexes) เป็นต้น เพื่อตรวจสอบประสิทธิภาพการทำงานระบบห้องคลีนรูม และทดสอบว่าระยะเวลาการฟื้นตัว (Recovery Time) อยู่ในเกณฑ์ที่ยอมรับได้

วัตถุประสงค์ในการทดสอบ Recovery Test

จุดประสงค์ของการทดสอบการฟื้นตัวของห้องคลีนรูม (Recovery Test) เพื่อตรวจสอบประสิทธิภาพการฟื้นคืนสู่ระดับความสะอาดที่กำหนดหลังจากสัมผัสกับแหล่งกำเนิดอนุภาคในอากาศเมื่อเกิดการปนเปื้อนขึ้นว่าใช้ระยะเวลานานแค่ไหนในการกลับสู่สภาวะปกติในพื้นที่ Cleanroom เพื่อตรวจสอบความพร้อมของห้องคลีนรูมก่อนใช้งานหากเกิดความเสี่ยงจากการปนเปื้อนในสภาพแวดล้อมการใช้งานจริง เช่น การเข้า-ออกของบุคลากร, การขนย้ายวัสดุ และกิจกรรมอื่น ๆ ที่อาจก่อให้เกิดการปนเปื้อนในห้องคลีนรูม

อุปกรณ์และขั้นตอนในการทดสอบการฟื้นตัว

อุปกรณ์ที่ใช้ในการทดสอบ Recovery Test

• เครื่องมือตรวจวัดปริมาณอนุภาคในอากาศ (Discrete Particle Counter)
• เครื่องกำเนิดละอองในอากาศ (Aerosol Generator)

ขั้นตอนในการทดสอบ Recovery Test

• เตรียมความพร้อมของห้องคลีนรูม โดยตรวจสอบห้องคลีนรูมอยู่ในสภาวะปกติ และระบบ HVAC กำลังทำงานตามปกติ
• วัดปริมาณอนุภาคในจุดที่อากาศไหลเวียนได้น้อย หรือพิจารณาจากตำแหน่งที่เคยให้ผลการวัดอนุภาคในอากาศที่แย่ที่สุด จากนั้นให้บันทึกค่าที่อ่านได้นั้นเป็นระดับอนุภาคเริ่มต้น
• เปิดเครื่องกำเนิดละออง (Aerosol Generator) เพื่อสร้างอนุภาคขนาดประมาณ 0.5 ไมครอน (µm) บริเวณใกล้ตำแหน่งที่ทำการทดสอบ โดยเพิ่มความเข้มข้นของอนุภาคให้สูงกว่าระดับความสะอาดเป้าหมายอย่างน้อย 100 เท่า
• ปิดการทำงานของเครื่องกำเนิดละอองในอากาศและเริ่มจับเวลา
• บันทึกปริมาณอนุภาคในอากาศทุก ๆ 1 นาที ด้วยเครื่องมือตรวจวัดปริมาณอนุภาคในอากาศ (Discrete Particle Counter) จนกว่าระดับความสะอาดจะกลับคืนสู่ค่าตั้งต้นที่กำหนดไว้ก่อนการทดสอบ
• สร้างกราฟแสดงเส้นโค้งการฟื้นตัว (Recovery Curve) และระบุระยะเวลาการฟื้นตัว (Recovery Time) ของห้องคลีนรูมที่จำนวนอนุภาคกลับมาสู่ระดับที่ยอมรับได้

Recovery Time เกี่ยวข้องกับการทดสอบห้องคลีนรูมอย่างไร

Recovery Time คือ “ระยะเวลาการฟื้นตัว” หรือหนึ่งในตัวชี้วัดสำคัญในการประเมินประสิทธิภาพของห้องคลีนรูม (Cleanroom) โดยเฉพาะในกระบวนการทดสอบ Recovery Test ที่เป็นส่วนหนึ่งของมาตรฐาน ISO 14644-3 เพื่อทดสอบว่าห้องคลีนรูมสามารถฟื้นฟูระดับความสะอาดของอากาศกลับสู่สภาวะปกติได้เร็วแค่ไหนหลังจากเกิดการปนเปื้อนด้วยอนุภาคที่จำลองขึ้นมา

โดยระยะเวลาการฟื้นตัว (Recovery Time) จะผกผันกับอัตราการหมุนเวียนของอากาศ ซึ่งหมายถึงหากอัตราการหมุนเวียนของอากาศ (Air Change Rate) สูงขึ้นเท่าไหร่ ระยะเวลาการฟื้นตัว (Recovery Time) ก็จะน้อยลงเท่านั้นนั่นเอง

บทบาทของมาตรฐาน ISO 14644-3 ในการทดสอบห้องคลีนรูม

ISO 14644-3 เป็นหนึ่งในชุดมาตรฐาน “ISO 14644” ซึ่งออกแบบมาเพื่อควบคุมคุณภาพและความสะอาดของห้องคลีนรูม (Cleanroom) โดยมาตรฐาน ISO 14644-3 แสดงถึงวิธีการทดสอบ เครื่องมือที่ควรใช้ในการทดสอบ กระบวนการทดสอบ และเกณฑ์ในการกำหนดผลการทดสอบที่ยอมรับได้ ซึ่งประกอบไปด้วยการทดสอบขั้นพื้นฐาน ดังนี้

• การทดสอบการรั่วจากการติดตั้งแผ่นกรองอากาศชนิด HEPA/ULPA Filter
• การทดสอบปริมาณลม ความเร็วของลม และทิศทางของลมที่ไปทางเดียวกัน
• การทดสอบปริมาณฝุ่น
• การทดสอบแรงดันห้อง
• การทดสอบจุลินทรีย์ในอากาศ

Q&E INTERNATIONAL ให้บริการ Cleanroom Testing อ้างอิงตามมาตรฐานสากล 

“Q&E INTERNATIONAL” ผู้ให้บริการทดสอบห้องคลีนรูม (Cleanroom Testing) สำหรับอุตสาหกรรมที่ต้องการความแม่นยำสูง เช่น โรงพยาบาล อุตสาหกรรมยา เวชภัณฑ์ อาหาร หรืออุตสาหกรรมอิเล็กทรอนิกส์ 

ด้วยเครื่องมือทดสอบที่แม่นยำและทีมงานวิศวกรที่เชี่ยวชาญด้านห้องคลีนรูมโดยเฉพาะทั้งในส่วนของวิศวกรผู้เชี่ยวชาญ (Professional) และช่างเทคนิค (Technician) เพื่อให้ลูกค้าสามารถมั่นใจได้ว่าการทดสอบจะดำเนินไปอย่างถูกต้องและเป็นไปตามแนวทางปฏิบัติที่ได้รับการรับรอง พร้อมรายงานผลการทดสอบอย่างครบถ้วน

อ้างอิงหลักเกณฑ์ในการทดสอบตามมาตรฐาน Cleanroom Performance Testing (CPT) โดย NEBB สำหรับการทดสอบเบื้องต้น (Primary Tests) และการทดสอบเพิ่มเติม (Secondary Tests) ทั้งหมด 9 ขั้นตอนในการทดสอบห้องคลีนรูม

1. การทดสอบอัตราการไหลของอากาศเพื่อหาอัตราการหมุนเวียนอากาศ (Airflow Velocity, Airflow Volume and Air Change Rate)
2. การทดสอบรอยรั่วของแผ่นกรองอากาศ (Filter Installation Leak Test)
3. การทดสอบจำนวนอนุภาคในอากาศเพื่อวัดปริมาณฝุ่นในอากาศ (Airborne Particle Count Cleanliness Classification Test)
4. การทดสอบแรงดันอากาศภายในห้อง (Room Pressurization Test)
5. การทดสอบอุณหภูมิและความชื้นสัมพัทธ์ (Temperature and Relative Humidity Test)
6. การทดสอบทิศทางการไหลของอากาศ (Airflow Visualization Test)
7. การทดสอบการฟื้นตัวของระดับความสะอาดภายในห้อง (Room Recovery Test)
8. การทดสอบระดับความเข้มแสงภายในห้อง (Lighting Level Test)
9. การทดสอบระดับเสียงภายในห้อง (Sound Level Test)

• คลิกเพื่อดูรายละเอียดเพิ่มเติมได้ที่นี่: 9 ขั้นตอนการทดสอบห้องคลีนรูม (CPT) กับ Q&E INTERNATIONAL

ติดต่อเรา Q&E INTERNATIONAL ได้ที่ช่องทาง

Call: 095-748-7312, 081-595-3011

LINE ID: @248hrupy

Facebook: บริษัท คิว แอนด์ อี อินเตอร์เนชั่นแนล จำกัด 

Email: [email protected], [email protected]