“Air Change Rate” ตัวแปรสำคัญต่อคุณภาพอากาศและความสะอาดในห้องคลีนรูม

หัวใจสำคัญของการรักษาสภาพแวดล้อมให้สะอาดบริสุทธิ์ปราศจากสิ่งปนเปื้อนใด ๆ ภายในห้องคลีนรูม (Cleanroom) คือการควบคุมคุณภาพอากาศให้มีประสิทธิภาพ โดยมีหนึ่งในตัวแปรหลักที่เป็นตัวกำหนด คือ อัตราการหมุนเวียนอากาศ หรือ Air Change Rate นั่นเอง

ซึ่ง Air Change Rate เป็นอัตราการหมุนเวียนอากาศที่ถ่ายเทเข้าและออกจากพื้นที่ภายในหน่วยเวลาหนึ่ง โดยทั่วไปจะวัดปริมาณอากาศที่เปลี่ยนแปลงภายในหนึ่งชั่วโมงหรือที่เรียกว่า Air Changes per Hour (ACH) ซึ่งส่งผลโดยตรงต่อการลดปริมาณอนุภาคและสิ่งปนเปื้อนในอากาศ จากการที่อากาศภายในห้องคลีนรูมมีการถ่ายเทและถูกกรองบ่อยครั้งขึ้น ซึ่งล้วนเป็นปัจจัยสำคัญต่อคุณภาพอากาศของห้องคลีนรูม

ดังนั้นการทำความเข้าใจเกี่ยวกับ Air Change Rate ไม่เพียงแต่ช่วยให้เราสามารถออกแบบและสร้างห้องคลีนรูมที่ได้มาตรฐาน แต่ยังช่วยให้สามารถบำรุงรักษาและควบคุมสภาพแวดล้อมภายในห้องให้คงประสิทธิภาพสูงสุดอยู่เสมออีกด้วย

อัตราการหมุนเวียนอากาศ (Air Change Rate) คืออะไร

อัตราการหมุนเวียนอากาศ หรือ Air Change Rate คือ จำนวนครั้งที่ปริมาตรอากาศทั้งหมดภายในห้องนั้น ๆ ถูกแทนที่ด้วยอากาศใหม่ที่ผ่านการปรับสภาพและกรองแล้วภายในระยะเวลาหนึ่ง ซึ่งมักจะหมุนเวียนหรือมีอัตราการหมุนเวียนอากาศต่อชั่วโมง (Air Changes per Hour : ACH) โดยเป็นตัวชี้วัดสำคัญที่บ่งบอกถึงประสิทธิภาพของระบบระบายอากาศภายในพื้นที่ปิด ไม่ว่าจะเป็นห้องทั่วไป สำนักงาน หรือที่สำคัญที่สุดคือในห้องคลีนรูม (Cleanroom) ที่มีการกำหนดค่าตามที่มาตรฐานระบุไว้และมีการคำนวณตามวัตถุประสงค์และการใช้งานที่แตกต่างกันออกไป

Air Change Rate สำคัญอย่างไรต่อคุณภาพอากาศในห้องคลีนรูม

Air Change Rate มีความสำคัญอย่างมากต่อการควบคุมคุณภาพอากาศและระดับความสะอาดในพื้นที่ปิด โดยเฉพาะอย่างยิ่งสำหรับห้องคลีนรูม (Cleanroom) ซึ่งเป็นพื้นที่ที่มีข้อกำหนดและมาตรฐานชัดเจนในการควบคุมอนุภาคและสิ่งปนเปื้อนในอากาศให้อยู่ในเกณฑ์ที่กำหนดตามมาตรฐานสากล เช่น “ISO 14644” ที่แบ่งระดับความสะอาดออกเป็น Class ต่าง ๆ หรือ “ASHRAE 170” มาตรฐานระบบระบายอากาศสำหรับสถานพยาบาล เป็นต้น

การรักษาอัตราการหมุนเวียนอากาศให้อยู่ในระดับที่เหมาะสมจะช่วยให้ห้องคลีนรูมสามารถรักษามาตรฐานความสะอาดได้อย่างต่อเนื่องและมีประสิทธิภาพ โดยมีความสำคัญดังนี้

ควบคุมปริมาณอนุภาคและสิ่งปนเปื้อนในอากาศหรือเกาะตามพื้นผิวต่าง ๆ
ควบคุมความดันอากาศเป็นบวก (Positive Pressure) หรือลบ (Negative Pressure)
ควบคุมสภาพแวดล้อมโดยรวมของ Cleanroom เช่น ปรับอุณหภูมิและความชื้นให้ได้ตามข้อกำหนด
ปฏิบัติตามมาตรฐานและข้อกำหนดที่เหมาะสมสำหรับห้องคลีนรูมแต่ละ Class หรือแต่ละประเภทการใช้งาน

คลิกอ่านเพิ่มเติมเรื่องมาตรฐานต่าง ๆ ที่เกี่ยวข้องได้ที่นี่ :

วิธีคำนวณการเปลี่ยนแปลงอากาศต่อชั่วโมง (Air Changes per Hour)

การคำนวณค่า Air Changes per Hour (ACH) เป็นพื้นฐานสำคัญที่ช่วยให้สามารถออกแบบ ตรวจสอบ และบำรุงรักษาประสิทธิภาพของระบบระบายอากาศในห้องคลีนรูม โดยเป็นการช่วยให้สามารถประเมินได้ว่าการระบายอากาศในห้องนั้นมีอัตราการหมุนเวียนอากาศที่เพียงพอต่อคุณภาพอากาศและมาตรฐานความสะอาดตามข้อกำหนดต่าง ๆ ได้อย่างมีประสิทธิภาพหรือไม่ โดยสามารถแยกย่อยเป็นสูตรง่าย ๆ ในการคำนวณการเปลี่ยนแปลงอากาศต่อชั่วโมง (ACH) ได้ดังนี้

การกำหนดอัตราการไหลของอากาศ โดยวัดเป็นลูกบาศก์เมตรต่อชั่วโมง (m³/h) ซึ่งมาจากข้อมูลจำเพาะของเครื่องปรับอากาศหรือการวัดด้วยเครื่องมือวัดลม เช่น Anemometer เป็นต้น

การกำหนดปริมาตรห้องเป็นลูกบาศก์เมตร (m³) โดยการคูณความยาว ความกว้าง และความสูงของห้อง

ปริมาตรห้อง = ความยาว (เมตร) x ความกว้าง (เมตร) x ความสูง (เมตร)

การคำนวณ Air Changes per Hour (ACH) เมื่อได้ข้อมูลทั้งสองส่วนแล้ว สามารถนำมาคำนวณหา ACH ได้ให้เป็นอัตราการเปลี่ยนแปลงของอากาศต่อชั่วโมง ดังนี้

ACH = อัตราการไหลของอากาศ (Q) ÷ ปริมาตรห้อง (V)

การจำแนกห้องคลีนรูมตามค่า Air Change Rate

ห้องคลีนรูม (Cleanroom) มีการจำแนกประเภทตามระดับความสะอาดตามมาตรฐานสากลอย่าง ISO 14644 ซึ่งเป็นมาตรฐานที่ได้รับการยอมรับทั่วโลกและเป็นหลักเกณฑ์ในการออกแบบห้องคลีนรูม โดยหนึ่งในตัวแปรสำคัญที่ใช้จำแนกระดับความสะอาดของห้องก็คือ Air Change Rate หรือ Air Changes per Hour (ACH) ซึ่งหมายถึงจำนวนครั้งที่อากาศในห้องถูกหมุนเวียนเปลี่ยนใหม่ทั้งหมดภายในระยะเวลา 1 ชั่วโมง

โดย Air Change Rate มีความสัมพันธ์กับคลาสของห้องคลีนรูม โดยเฉพาะอย่างยิ่งสำหรับห้องคลีนรูมที่ต้องการความสะอาดในระดับที่สูงขึ้น ก็ยิ่งจำเป็นต้องมีค่า Air Change Rate ที่สูงขึ้น เพื่อให้แน่ใจว่าอากาศภายในห้องมีการหมุนเวียนและถูกกรองอย่างรวดเร็วและสม่ำเสมอ ซึ่งจะช่วยลดปริมาณอนุภาคและสิ่งปนเปื้อนได้อย่างมีประสิทธิภาพนั่นเอง

การทดสอบความเร็วลมหรือปริมาณลมเพื่อหาอัตราการหมุนเวียนอากาศสำหรับ Cleanroom

การตรวจสอบและรับรองว่าห้องคลีนรูมสามารถทำงานได้อย่างมีประสิทธิภาพตามข้อกำหนดด้านคุณภาพอากาศเป็นสิ่งสำคัญอย่างยิ่ง โดยมีหนึ่งในขั้นตอนสำคัญของการทดสอบห้องคลีนรูม (Cleanroom Testing) คือ การวัดความเร็วลม (Airflow Velocity Test) หรือปริมาณลม (Airflow Volume Test) ที่จ่ายเข้าสู่ Cleanroom เพื่อนำไปคำนวณหาค่า Air Change Rate (ACH) หรืออัตราการหมุนเวียนอากาศที่แท้จริง

ซึ่งการทดสอบนี้จะช่วยให้มั่นใจว่าระบบระบายอากาศของคลีนรูมสามารถทำงานได้ตามที่ออกแบบไว้ และเป็นไปตาม Air Change Rate มาตรฐานของ ISO 14644 และข้อกำหนดอื่น ๆ ที่เกี่ยวข้อง เช่น ASHRAE 170 หรืออ้างอิงตามผู้ออกแบบ โดยการตรวจวัดอย่างสม่ำเสมอจะช่วยให้ผู้ใช้งานคลีนรูมมั่นใจได้ว่าคุณภาพอากาศภายในห้องยังคงปลอดภัย สะอาด และรองรับการทำงานที่ต้องการความสะอาดสูงสุดได้อย่างปลอดภัยและมีคุณภาพ

คลิกดูขั้นตอนอื่น ๆ ในการทดสอบห้องคลีนรูมได้ที่ : 9 ขั้นตอนการทดสอบห้องคลีนรูม (CPT) กับ Q&E INTERNATIONAL

Q&E INTERNATIONAL บริการทดสอบห้องคลีนรูมตามมาตรฐานสากล

Q&E INTERNATIONAL ผู้เชี่ยวชาญในการทดสอบห้องคลีนรูมตามมาตรฐาน Cleanroom Performance Testing (CPT) จากสถาบันที่มีชื่อเสียงอย่าง NEBB ที่ได้รับการยอมรับในระดับสากล เราให้บริการโดยทีมงานมืออาชีพที่มีประสบการณ์ทั้ง Professional และ Technician พร้อมเครื่องมือที่ทันสมัยและการให้บริการที่ได้มาตรฐาน

ครอบคลุมการทดสอบห้องคลีนรูมดังต่อไปนี้ :

การทดสอบเบื้องต้น (Primary Tests)

- การทดสอบอัตราการไหลของอากาศเพื่อหาอัตราการหมุนเวียนอากาศ (Airflow Velocity, Volume and Air Change Rate)
- การทดสอบรอยรั่วของแผ่นกรองอากาศ (Filter Installation Leak Test)
- การทดสอบจำนวนอนุภาคในอากาศเพื่อวัดปริมาณฝุ่นในอากาศ (Airborne Particle Count Cleanliness Classification Test)
- การทดสอบแรงดันอากาศภายในห้อง (Room Pressurization Test)
- การทดสอบอุณหภูมิและความชื้นสัมพัทธ์ (Temperature and Relative Humidity Test)

การทดสอบเพิ่มเติม (Secondary Tests)

- การทดสอบทิศทางการไหลของอากาศ (Airflow Visualization Test)
- การทดสอบการฟื้นตัวของระดับความสะอาดภายในห้อง (Room Recovery Test)
- การทดสอบระดับความเข้มแสงภายในห้อง (Lighting Level Test)
- การทดสอบระดับเสียงภายในห้อง (Sound Level Test)

ติดต่อเรา Q&E INTERNATIONAL ได้ที่ช่องทาง

Call: 095-748-7312, 081-595-3011

LINE ID: @248hrupy

Facebook: บริษัท คิว แอนด์ อี อินเตอร์เนชั่นแนล จำกัด

Email: [email protected], [email protected]