ท่ามกลางวิกฤตมลพิษทางอากาศ (Air Pollution) ที่ทวีความรุนแรงขึ้นทุกวัน หลายคนมักจะคุ้นเคยกันดีอย่างฝุ่น PM2.5 แต่รู้หรือไม่ว่าแท้จริงแล้วกลับมีอนุภาคขนาดเล็กภายในที่เป็นภัยร้ายซ่อนตัวอยู่ในมลพิษเหล่านี้ ซึ่งเป็นอันตรายต่อร่างกายและส่งผลกระทบต่อสิ่งแวดล้อม นั่นคือ “คาร์บอนแบล็ค (Carbon Black)”

หลายคนอาจจะเคยได้ยินคำว่าคาร์บอนแบล็คในอุตสาหกรรมยานยนต์ ซึ่งถูกใช้เป็นหนึ่งในส่วนประกอบสำหรับการผลิตยางรถยนต์ หรือถูกใช้เป็นผงแม่สีดำในอุตสาหกรรมหมึกพิมพ์ แต่คาร์บอนสีดำนี้กลับสร้างอันตรายได้มากกว่าที่คุณคิด เนื่องจากอนุภาคสีดำที่เกิดจากการเผาไหม้เชื้อเพลิงฟอสซิล เชื้อเพลิงชีวมวล หรือขยะอย่างไม่สมบูรณ์ และเมื่อถูกปล่อยสู่ชั้นบรรยากาศสามารถกลายสภาพเป็นภัยในรูปของ “เขม่าดำ” ฟุ้งกระจายในอากาศที่เราหายใจเข้าไปทุกวัน

ถึงแม้ว่าเขม่าดำอาจดูเป็นเพียงฝุ่นเล็ก ๆ ที่ลอยอยู่ในอากาศ แต่แท้จริงแล้วมันคือ “ภัยเงียบ” ที่ค่อย ๆ บั่นทอนชีวิตและโลกของเรา ดังนั้นวันนี้จะขอพาทุกคนมาทำความรู้จักว่าคาร์บอนแบล็ค คืออะไร มีแหล่งที่มาจากไหน และตระหนักถึงอันตรายของคาร์บอนแบล็คต่อสิ่งแวดล้อมและชีวิตของมนุษย์

เขม่าดำหรือคาร์บอนแบล็ค คืออะไร?

คาร์บอนแบล็ค (Carbon Black) หรือที่หลายคนรู้จักในชื่อ “คาร์บอนสีดำ” หรือ “เขม่าดำ” คืออนุภาคคาร์บอนขนาดเล็กที่เกิดจากการเผาไหม้เชื้อเพลิงฟอสซิล ชีวมวล และเชื้อเพลิงชีวภาพที่ไม่สมบูรณ์ เช่น น้ำมันดีเซล ถ่านหิน ฟืน หรือขยะมูลฝอย ซึ่งมีลักษณะเป็นผงสีดำละเอียด สามารถฟุ้งกระจายลอยอยู่ในอากาศได้เป็นเวลานาน และเข้าสู่ร่างกายผ่านการหายใจโดยตรง

ซึ่งคาร์บอนแบล็คเป็นส่วนหนึ่งของกลุ่มอนุภาคฝุ่นละอองขนาดเล็ก หรือ PM2.5 ที่เป็นปัญหามลพิษทางอากาศในยุคปัจจุบันนี้ จึงทำให้เป็นตัวการสำคัญที่ส่งผลต่อทั้งสุขภาพและภาวะโลกร้อนที่ถึงแม้จะมีขนาดเล็กจิ๋ว แต่กลับเป็นภัยร้ายที่มักถูกมองข้ามในชีวิตประจำวัน

แหล่งที่มาของคาร์บอนแบล็ค (Carbon Black)

แหล่งที่มาของคาร์บอนแบล็ค (Carbon Black) มักจะถูกปล่อยออกมาจากกิจกรรมต่าง ๆ ที่มนุษย์สร้างขึ้น โดยเฉพาะอย่างยิ่งจากกระบวนการที่เกี่ยวข้องกับการเผาไหม้ที่ไม่สมบูรณ์ ได้แก่

• ยานพาหนะและเครื่องยนต์ดีเซล: แหล่งกำเนิดหลักของคาร์บอนแบล็คในเมือง โดยเฉพาะอย่างยิ่งจากเครื่องยนต์ดีเซลที่ใช้ในยานพาหนะ โดยการปล่อยผ่านท่อไอเสียของรถจนกลายเป็นแหล่งกำเนิดเขม่าดำจำนวนมากที่ปนเปื้อนในอากาศ

• โรงงานอุตสาหกรรม: การเผาไหม้เชื้อเพลิงในกระบวนการผลิตของโรงงานอุตสาหกรรมถือเป็นแหล่งปล่อยคาร์บอนสีดำในปริมาณมากจากการเผาไหม้ที่ไม่สมบูรณ์ จนนำไปสู่การสะสมของคาร์บอนแบล็คในชั้นบรรยากาศ

• การเผาขยะทางการเกษตร: การเผาวัสดุเหลือใช้ทางการเกษตร เช่น เศษพืช ซังข้าว หรืออ้อย ซึ่งเป็นอีกหนึ่งต้นเหตุสำคัญของ Carbon Black ที่มีผลกระทบรุนแรงในระดับภูมิภาค โดยเฉพาะในช่วงฤดูแล้งที่เกิดปัญหาหมอกควันหรือ PM2.5

• การเกิดไฟป่า (Wildfire): หนึ่งในแหล่งปล่อยคาร์บอนแบล็คที่รุนแรงและยากต่อการควบคุม ซึ่งล้วนทำให้เกิดการเผาไหม้และปล่อยเขม่าดำปริมาณมหาศาลขึ้นสู่ชั้นบรรยากาศรวมถึงก่อให้เกิดปัญหาหมอกควันอีกด้วย

• การใช้เชื้อเพลิงในครัวเรือน: การใช้เตาถ่านหรือเตาฟืนแบบดั้งเดิมในการหุงต้มอาหารหรือให้ความร้อนในอาคารเป็นอีกหนึ่งแหล่งกำเนิดคาร์บอนแบล็คที่ส่งผลกระทบโดยตรงต่อสุขภาพของผู้อยู่อาศัย 

อันตรายจากคาร์บอนแบล็คต่อร่างกาย

อันตรายที่มาจากคาร์บอนแบล็ค (Carbon Black) นั้นส่งผลกระทบโดยตรงต่อสุขภาพของมนุษย์ เนื่องจากอนุภาคของมันมีขนาดเล็กมากซึ่งมีเส้นผ่านศูนย์กลางน้อยกว่า 100 นาโนเมตร จนสามารถแทรกซึมเข้าสู่ร่างกายได้ผ่านระบบทางเดินหายใจและส่งผลกระทบต่อร่างกายได้ เช่น

• โรคระบบทางเดินหายใจ: อาการไอ การระคายเคืองปอด โรคหอบหืดกำเริบ และก่อให้เกิดหลอดลมอักเสบเรื้อรังและโรคปอดอุดกั้นเรื้อรัง (COPD) ได้ในระยะยาว

• ภาวะความเครียดออกซิเดชั่น (Oxidative Stress): คาร์บอนแบล็คเป็นตัวกระตุ้นให้เกิดภาวะเครียดออกซิเดชัน โดยสามารถสร้างความเสียหายต่อเซลล์และเนื้อเยื่อ รวมถึงก่อให้เกิดโรคเรื้อรัง

• โรคหัวใจและหลอดเลือด: เขม่าดำสามารถทำให้ความดันโลหิตสูงขึ้นและเร่งภาวะหลอดเลือดแดงแข็งตัว ซึ่งเพิ่มความเสี่ยงต่อภาวะหัวใจวายและโรคหลอดเลือดสมอง

• ความเสี่ยงในการเป็นมะเร็งปอด: คาร์บอนแบล็คมักจะถูกปล่อยมาพร้อมกับสารก่อมะเร็งกลุ่มโพลีไซคลิกอะโรมาติกไฮโดรคาร์บอน (PAHs) และสามารถเป็นพาหะหรือตัวดูดซับมลพิษเข้าสู่ร่างกายได้

• ผลกระทบทางพันธุกรรม: การได้รับคาร์บอนสีดำตั้งแต่ในครรภ์และวัยเด็กสามารถนำไปสู่ความเสียหายโดยตรงต่อทาง DNA โดยส่งผลกระทบต่อพัฒนาการทางสมอง เพิ่มความเสี่ยงต่อการเกิดโรคมะเร็งปอด รวมถึงการเปลี่ยนแปลงทางพันธุกรรม

ผลกระทบจากคาร์บอนแบล็คต่อสิ่งแวดล้อม

คาร์บอนแบล็ค (Carbon Black) ไม่ได้ส่งผลแค่ต่อสุขภาพเท่านั้น แต่ยังสามารถสร้างความเสียหายต่อระบบนิเวศ ผลผลิตทางการเกษตร รวมถึงเป็นตัวเร่งให้เกิดการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศ (Climate Change)  เมื่อคาร์บอนสีดำลอยอยู่ในอากาศมันจะดูดซับแสงและแผ่รังสีความร้อนออกมา ซึ่งเป็นตัวเร่งให้เกิดภาวะโลกร้อน (Global Warming) รวมถึงเร่งการละลายของน้ำแข็งและธารหิมะอย่างรวดเร็ว จนนำไปสู่การเปลี่ยนแปลงของระบบนิเวศในหลายพื้นที่ทั่วโลก

แนวทางลดความเสี่ยงจากคาร์บอนแบล็ค

การลดผลกระทบจากคาร์บอนแบล็ค (Carbon Black) หรือเขม่าดำที่เป็นอันตราย เริ่มต้นได้จากการตระหนักรู้ถึงสาเหตุที่สร้างคาร์บอนสีดำและลงมือเปลี่ยนแปลงพฤติกรรม รวมถึงอาศัยความร่วมมือจากหลายภาคส่วน เช่น ลดการเผาในพื้นที่โล่งและพื้นที่ทางการเกษตร ส่งเสริมยานยนต์ไฟฟ้า (EV) และระบบขนส่งสาธารณะเพื่อลดการปล่อยเขม่าดำ บังคับใช้มาตรฐานการปล่อยมลพิษที่เข้มงวดสำหรับยานพาหนะดีเซล สนับสนุนการใช้พลังงานสะอาดแทนการใช้เชื้อเพลิงฟอสซิลในภาคอุตสาหกรรม หรือในอุตสาหกรรมผลิตหมึกควรเลือกผงหมึกที่ไม่มีสารประกอบที่เป็นอันตรายจากคาร์บอนแบล็ค เป็นต้น

ถึงแม้ว่าเราจะไม่สามารถควบคุมมลพิษทางอากาศภายนอกได้ทั้งหมด แต่สิ่งที่เราทำได้คือการดูแลคุณภาพอากาศภายในอาคาร (Indoor Air Quality: IAQ) ซึ่งเป็นพื้นที่ที่เราใช้เวลาอยู่มากกว่า 80% ของวัน ไม่ว่าจะเป็นที่อยู่อาศัย สำนักงาน โรงเรียน หรือโรงงาน 

ซึ่งการสะสมของคาร์บอนแบล็ค (Carbon Black) และฝุ่นละอองขนาดเล็กในพื้นที่ปิดสามารถส่งผลต่อสุขภาพในระยะยาวได้เช่นเดียวกัน ดังนั้น “การตรวจวัดคุณภาพอากาศภายในอาคาร (IAQ)” จึงเป็นขั้นตอนที่ช่วยตรวจสอบคุณภาพอากาศภายในอาคารเพื่อลดความเสี่ยงต่อมลพิษทางอากาศได้

“Q&E INTERNATIONAL” ผู้ให้บริการตรวจสอบคุณภาพอากาศภายในอาคาร (IAQ) พร้อมรายงานผลโดยผู้เชี่ยวชาญ ครอบคลุมการทดสอบทั้งหมด 3 ด้านหลัก: 

• การทดสอบสภาวะความสบาย (Thermal Comfort Test) 
• การทดสอบทางเคมี (Chemical Test)
• การทดสอบทางชีวภาพ (Biological Test)

ติดต่อเรา Q&E INTERNATIONAL ได้ที่ช่องทาง

Call: 095-748-7312, 081-595-3011

LINE ID: @248hrupy

Facebook: บริษัท คิว แอนด์ อี อินเตอร์เนชั่นแนล จำกัด 

Email: [email protected], [email protected]