การตรวจสอบและรับรองการจัดการพลังงานถือเป็นหน้าที่สำคัญตามกฎหมายที่เจ้าของโรงงานควบคุมและอาคารควบคุมที่เข้าข่ายต้องดำเนินการ รวมถึงยื่นรายงานผลการตรวจสอบและรับรองการจัดการพลังงานต่อกรมพัฒนาพลังงานทดแทนและอนุรักษ์พลังงาน (พพ.) กระทรวงพลังงาน เป็นประจำทุกปี
หากละเลยหรือดำเนินการไม่ถูกต้อง รวมถึงไม่ผ่านการตรวจสอบ หรือทำการจัดส่งรายงานตามที่กฎหมายกำหนด อาจนำไปสู่การเผชิญกับโทษปรับที่เลี่ยงไม่ได้ อีกทั้งยังกระทบต่อภาพลักษณ์และประสิทธิภาพในการบริหารจัดการองค์กรในระยะยาว
เพราะการจัดการพลังงาน คือ กระบวนการที่ต้องบริหารและควบคุมการใช้พลังงานในองค์กรอย่างมีระเบียบและแบบแผนเพื่อใช้พลังงานให้มีประสิทธิภาพสูงสุด ลดการสูญเสียพลังงาน และลดต้นทุนในการดำเนินงาน โดยเฉพาะในอาคารและโรงงานที่มีการใช้พลังงานปริมาณมาก
บทความแนะนำที่น่าสนใจ:
- การตรวจสอบการใช้พลังงาน (Energy Audit) คืออะไร ? จำเป็นแค่ไหนสำหรับอาคาร
- เหตุผลสำคัญที่ต้องตรวจสอบพลังงาน (Energy Audit) ในอาคารและโรงงาน
ใครบ้างที่ต้องจัดทำรายงานการจัดการพลังงานตามกฎหมาย?
การจัดทำรายงานการจัดการพลังงานไม่ใช่ข้อกำหนดสำหรับทุกองค์กร แต่เป็นหน้าที่ตามกฎหมายของ เจ้าของ “อาคารควบคุม” และเจ้าของ “โรงงานควบคุม” ที่เข้าหลักเกณฑ์ตามกฎกระทรวงกำหนดมาตรฐาน หลักเกณฑ์ และวิธีการจัดการพลังงานในโรงงานควบคุมและอาคารควบคุม พ.ศ. 2552
โดยต้องดำเนินการจัดให้มีการจัดการพลังงาน 8 ขั้นตอน พร้อมทั้งดำเนินการตรวจประเมินภายใน (Internal Audit) พร้อมตรวจสอบและรับรองการจัดการพลังงาน (Certification Audit) โดยผู้ตรวจสอบและรับรองการจัดการพลังงานที่ได้รับการขึ้นทะเบียนตามกฎหมาย เพื่อยืนยันว่าระบบการจัดการพลังงานขององค์กรเป็นไปตามมาตรฐานและข้อกำหนดที่เกี่ยวข้อง
โดยมีหลักเกณฑ์อาคารควบคุมและโรงงานควบคุมที่เข้าข่ายตามลักษณะ ดังต่อไปนี้
- อาคารควบคุมหรือโรงงานควบคุมที่ได้รับอนุมัติจากผู้จำหน่ายพลังงานให้ใช้เครื่องวัดไฟฟ้าหรือติดตั้งหม้อแปลงไฟฟ้าชุดเดียวหรือหลายชุดร่วมกัน ซึ่งมีขนาดตั้งแต่ 1000 kW หรือ 1175 kVA ขึ้นไป
- อาคารควบคุมหรือโรงงานควบคุมที่ใช้พลังงานไฟฟ้า พลังงานความร้อนจากไอน้ำ หรือพลังงานสิ้นเปลืองอื่นจากผู้จำหน่ายพลังงานหรือของตนเองอย่างใดอย่างหนึ่งหรือหลายอย่างรวมกัน โดยมีปริมาณพลังงานทั้งหมดเทียบเท่าพลังงานไฟฟ้าตั้งแต่ 20 ล้าน MJ ต่อปีขึ้นไป
หน้าที่ของอาคารควบคุมและโรงงานควบคุม
- จัดให้มีผู้รับผิดชอบด้านพลังงานประจำอาคารควบคุมหรือโรงงานควบคุม
- ดำเนินการจัดการพลังงานในอาคารควบคุมหรือโรงงานควบคุม
- พัฒนาและนำระบบการจัดการพลังงานมาใช้
- จัดทำรายงานการจัดการพลังงาน
- จัดให้มีการตรวจสอบและรับรองการจัดการพลังงาน โดยผู้ตรวจสอบและรับรองการจัดการพลังงานที่ขึ้นทะเบียนกับ พพ. กระทรวงพลังงาน
- ส่งรายงานผลการตรวจสอบและรับรองการจัดการพลังงานให้แก่ พพ. กระทรวงพลังงาน ภายใน 31 มีนาคม ของทุกปี
ข้อมูลเบื้องต้นในการจัดทำรายงานการจัดการพลังงาน
ก่อนดำเนินการตรวจประเมินการจัดการพลังงาน เจ้าของอาคารควบคุมและโรงงานควบคุมจำเป็นต้องจัดเตรียมข้อมูลพื้นฐานของสถานประกอบการให้ครบถ้วน เพื่อใช้เป็นข้อมูลพื้นฐานสำหรับการตรวจสอบและรับรองการจัดการพลังงาน และนำส่งให้แก่ผู้ตรวจสอบและรับรองการจัดการพลังงานตรวจสอบความถูกต้องเรียบร้อยของข้อมูล ซึ่งมีข้อมูลเบื้องต้นดังต่อไปนี้
1. ข้อมูลทั่วไปของอาคารควบคุมและโรงงานควบคุม
- ชื่ออาคารควบคุมหรือโรงงานควบคุม
- หมายเลขประจําอาคารควบคุมหรือโรงงานควบคุม (TSIC – ID)
- ประเภทอาคารหรืออุตสาหกรรม
- ระบุกลุ่มอาคารควบคุมหรือโรงงานควบคุม
- วันเริ่มเปิดดำเนินการ และเวลาทำงาน
- ผู้รับผิดชอบด้านพลังงาน
- ที่อยู่ เบอร์โทรศัพท์ อีเมลของอาคารหรือโรงงาน
- ที่ตั้งสำนักงาน เบอร์โทรศัพท์ อีเมลของสำนักงาน
2. ข้อมูลการใช้อาคารควบคุม/ ข้อมูลการผลิตในโรงงานควบคุม
- รายละเอียดการใช้งานอาคารและโรงงาน
- การใช้ประโยชน์พื้นที่ใช้สอยที่ใช้งานจริงในแต่ละเดือน
- ข้อมูลการผลิตและการบริการในสถานประกอบการ
- ข้อมูลที่เกี่ยวกับการใช้พลังงานในเครื่องจักรและอุปกรณ์
- ภาพรวมของการใช้พลังงานในอาคารควบคุมและโรงงานควบคุม
แนะนำบทความที่เกี่ยวข้อง: ข้อควรรู้! ก่อนจัดทำรายงานการจัดการพลังงาน (Energy Management) สำหรับโรงงานและอาคารควบคุม
ข้อมูลด้านการจัดการพลังงาน 8 ขั้นตอน
การจัดการพลังงาน 8 ขั้นตอนเป็นกรอบการดำเนินงานที่กระทรวงพลังงานกำหนดให้อาคารควบคุมและโรงงานควบคุมปฏิบัติตามอย่างเป็นขั้นตอน รวมถึงมีการวางแผนการดำเนินการเพื่อบรรลุเป้าหมายของการจัดการพลังงาน โดยมีขั้นตอนดังต่อไปนี้
ขั้นตอนที่ 1: แต่งตั้งคณะทำงานด้านการจัดการพลังงาน
เจ้าของอาคารควบคุมและโรงงานควบคุมต้องจัดให้มีคณะทํางานด้านการจัดการพลังงานขึ้นมาคณะหนึ่ง ซึ่งขึ้นตรงต่อเจ้าของอาคารควบคุมและโรงงานควบคุม พร้อมทั้งกำหนดโครงสร้าง อำนาจหน้าที่ และความรับผิดชอบของคณะทำงานด้านการจัดการพลังงาน โดยจัดทำเป็นเอกสารเพื่อเผยแพร่ให้บุคลากรภายในองค์กรทราบ
ขั้นตอนที่ 2: ประเมินสถานภาพการจัดการพลังงานเบื้องต้น
กรณีครั้งแรก เจ้าของอาคารควบคุมและโรงงานควบคุมต้องมีการประเมินสถานภาพเบื้องต้น โดยพิจารณาจากการดําเนินงานด้านพลังงานที่ผ่านมาเพื่อให้ทราบถึงสถานภาพการจัดการพลังงานขององค์กรที่เป็นอยู่ปัจจุบัน และนําข้อมูลที่ได้มาเป็นแนวทางในการกำหนดนโยบายอนุรักษ์พลังงาน รวมทั้งทิศทางและแผนดําเนินการจัดการพลังงานของอาคารควบคุมหรือโรงงานควบคุมต่อไป
การประเมินสถานภาพการจัดการพลังงานเบื้องต้น คณะทำงานด้านการจัดการพลังงานต้องใช้ตารางประเมินการจัดการพลังงาน (Energy Management Matrix) ซึ่งแบ่งออกเป็น 6 องค์ประกอบสำคัญ ได้แก่ 1. นโยบายการจัดการพลังงาน 2. การจัดองค์กร 3. การกระตุ้นและสร้างแรงจูงใจ 4. ระบบข้อมูลข่าวสาร 5. การประชาสัมพันธ์ 6. การลงทุน
ขั้นตอนที่ 3: กำหนดนโยบายอนุรักษ์พลังงาน
เจ้าของอาคารควบคุมและโรงงานควบคุมต้องกำหนดนโยบายอนุรักษ์พลังงานเพื่อแสดงเจตจำนงและความมุ่งมั่นในการจัดการพลังงาน สร้างความเข้าใจและจิตสำนึกของพนักงาน ลูกจ้างหรือบุคลากรในการอนุรักษ์พลังงาน โดยจัดทำเป็นเอกสารและลงลายมือชื่อเจ้าของอาคารควบคุมและโรงงานควบคุม
ขั้นตอนที่ 4: ประเมินศักยภาพการอนุรักษ์พลังงาน
เจ้าของอาคารควบคุมและโรงงานควบคุมต้องจัดให้มีการประเมินศักยภาพการอนุรักษ์พลังงาน โดยตรวจสอบและประเมินการใช้พลังงานที่มีนัยสําคัญทุกกิจกรรมที่เกิดขึ้น เพื่อนําไปสู่การประเมินการใช้พลังงานในระดับองค์กร ระดับผลิตภัณฑ์ หรือการบริการ และระดับเครื่องจักร อุปกรณ์ ให้เป็นไปตามหลักเกณฑ์และวิธีการที่กำหนดไว้ในประกาศกระทรวงพลังงาน เรื่อง หลักเกณฑ์และวิธีการดำเนินการเกี่ยวกับการจัดการพลังงานในโรงงานควบคุมและอาคารควบคุม พ.ศ. 2552
ขั้นตอนที่ 5: กำหนดเป้าหมายและแผนอนุรักษ์พลังงาน แผนการฝึกอบรม และกิจกรรมส่งเสริมการอนุรักษ์พลังงาน
เจ้าของอาคารควบคุมและโรงงานควบคุมต้องจัดให้มีการกำหนดเป้าหมายและแผนอนุรักษ์พลังงานที่ประสงค์จะให้ลดลง โดยกำหนดเป็นร้อยละของปริมาณพลังงานที่ใช้เดิม หรือกำหนดระดับของการใช้พลังงานต่อหน่วยผลผลิตหรือบริการรวมทั้งระบุระยะเวลาการดำเนินการเพื่อให้บรรลุเป้าหมายที่ประกอบด้วยระยะเวลาของการดำเนินการ การลงทุน และผลที่คาดว่าจะได้รับจากการดำเนินการ
ขั้นตอนที่ 6: ดำเนินการตามแผนอนุรักษ์พลังงาน ตรวจสอบและวิเคราะห์การปฏิบัติตามเป้าหมาย และแผนอนุรักษ์พลังงาน
เจ้าของอาคารควบคุมและโรงงานควบคุมต้องควบคุมดูแลให้มีการดำเนินการตามแผนอนุรักษ์พลังงาน รวมทั้งตรวจสอบและวิเคราะห์การปฏิบัติตามเป้าหมายและแผนอนุรักษ์พลังงานที่ได้จัดทำขึ้นตามหลักเกณฑ์และวิธีการที่กำหนดไว้ในประกาศกระทรวงพลังงาน เรื่อง หลักเกณฑ์และวิธีการดำเนินการเกี่ยวกับการจัดการพลังงานในโรงงานควบคุมและอาคารควบคุม
ขั้นตอนที่ 7: ตรวจติดตาม และประเมินการจัดการพลังงาน
เจ้าของอาคารควบคุมและโรงงานควบคุมต้องจัดให้มีการตรวจติดตาม และประเมินผลการจัดการพลังงานตามช่วงเวลาที่กำหนดอย่างเหมาะสมเป็นประจำอย่างน้อยปีละ 1 ครั้ง ตามหลักเกณฑ์และวิธีการที่กำหนดไว้ในประกาศกระทรวงพลังงาน เรื่อง หลักเกณฑ์และวิธีการดำเนินการเกี่ยวกับการจัดการพลังงานในโรงงานควบคุมและอาคารควบคุม
ขั้นตอนที่ 8: ทบทวน วิเคราะห์ และแก้ไขข้อบกพร่องของการจัดการพลังงาน
เจ้าของอาคารควบคุมและโรงงานควบคุมต้องจัดให้มีการทบทวน วิเคราะห์ และแก้ไขข้อบกพร่องของการจัดการพลังงานตามช่วงเวลาที่กำหนดอย่างเหมาะสมเป็นประจำอย่างน้อยปีละ 1 ครั้ง ตามหลักเกณฑ์และวิธีการที่กำหนดไว้ในประกาศกระทรวงพลังงาน เรื่อง หลักเกณฑ์และวิธีการดำเนินการเกี่ยวกับการจัดการพลังงานในโรงงานควบคุมและอาคารควบคุม
Q&E INTERNATIONAL รับตรวจสอบและรับรองการจัดการพลังงาน พร้อมยื่น พพ. กระทรวงพลังงาน
“Q&E INTERNATIONAL” ผู้ตรวจสอบและรับรองการจัดการพลังงานที่ได้รับอนุญาตให้เป็นผู้มีสิทธิดำเนินการตรวจสอบและรับรองการจัดการพลังงานสำหรับอาคารควบคุมและโรงงานควบคุมอย่างถูกต้องตามกฎหมาย โดยผ่านการขึ้นทะเบียนผู้ตรวจสอบกับกรมพัฒนาพลังงานทดแทนและอนุรักษ์พลังงาน (พพ.) กระทรวงพลังงาน
- บริการจัดทำรายงานการตรวจสอบตามข้อกำหนด
- บริการจัดทำรายงานผลการตรวจสอบและรับรองการจัดการพลังงาน
- ดำเนินการจัดส่งรายงานการจัดการพลังงานต่อกระทรวงพลังงานภายในวันที่ 31 มีนาคม ของทุกปี
ติดต่อเรา Q&E INTERNATIONAL ได้ที่ช่องทาง
Call: 095-748-7312, 081-595-3011
LINE ID: @248hrupy
Facebook: บริษัท คิว แอนด์ อี อินเตอร์เนชั่นแนล จำกัด
Email: [email protected]







