การควบคุมความสะอาดและสภาพแวดล้อมของห้องคลีนรูมมีความสำคัญเป็นอย่างยิ่ง โดยเฉพาะในอุตสาหกรรมที่ต้องการความสะอาดในระดับสูง เช่น โรงพยาบาล อุตสาหกรรมการแพทย์ หรือ อุตสาหกรรมอิเล็กทรอนิกส์ เป็นต้น ซึ่งหนึ่งในปัจจัยที่มีบทบาทสำคัญในการรักษาความสะอาดของห้องคลีนรูม คือ “ความดันอากาศ” ที่ทำหน้าที่ในการควบคุมและรักษาแรงดันอากาศของคลีนรูมให้เหมาะสมต่อการใช้งานที่แตกต่างกัน

ซึ่งความดันอากาศในห้องคลีนรูมเป็นสิ่งที่มีผลกระทบต่อการไหลเวียนของอากาศและการกระจายตัวของอนุภาคและสิ่งปนเปื้อนต่าง ๆ โดยแรงดันอากาศที่เหมาะสมจะสามารถช่วยป้องกันการปนเปื้อนจากภายนอกและรักษาความสะอาดของพื้นที่ภายในคลีนรูมได้อย่างมีประสิทธิภาพ อีกทั้งยังช่วยควบคุมและรักษาความดันอากาศในห้องให้มีความเหมาะสมอีกด้วย

ความดันอากาศ (Air Pressure) สำคัญกับห้องคลีนรูมอย่างไร

ความดันอากาศ หรือ Air Pressure คือ แรงที่อากาศกดลงบนพื้นผิว ซึ่งเป็นผลจากการเคลื่อนที่และการชนกันของอนุภาคอากาศในบรรยากาศ ซึ่งมีความสำคัญอย่างยิ่งต่อการควบคุมปริมาณและการเคลื่อนที่ของอนุภาคฝุ่นละอองที่เป็นปัจจัยหลักในการรักษาความสะอาดของห้องคลีนรูม (Cleanroom) 

โดยอากาศที่มีแรงดันภายในสูงกว่าภายนอกห้องคลีนรูมจะช่วยป้องกันอากาศจากด้านนอกไหลเข้ามาด้านในห้องสะอาด ในทางกลับกันถ้าหากภายในห้องคลีนรูมมีความดันอากาศต่ำกว่าภายนอกจะสามารถป้องกันการแพร่กระจายของเชื้อโรคไม่ให้ออกจากห้องคลีนรูมได้นั่นเอง 

ทำไมความดันอากาศจึงสำคัญต่อห้องคลีนรูม ? 

• ป้องกันการปนเปื้อนจากภายนอก : การรักษาแรงดันอากาศให้มีระดับที่เหมาะสมเป็นการป้องกันไม่ให้อนุภาคหรือสิ่งปนเปื้อนจากภายนอกเข้าสู่ภายในห้องคลีนรูม หรือที่เรียกว่า “ความดันบวก” โดยปกติแล้วห้องคลีนรูมแรงดันบวกจะรักษาความดันอากาศให้สูงกว่าพื้นที่ภายนอกเล็กน้อย ซึ่งจะช่วยให้อากาศจากภายนอกไม่รั่วไหลเข้าสู่ห้องคลีนรูม

• ควบคุมการไหลของอากาศ : ความดันอากาศมีผลต่อการไหลเวียนของอากาศภายในห้องคลีนรูม ทำให้สามารถกำหนดทิศทางการไหลของอากาศและช่วยลดโอกาสที่อนุภาคฝุ่นละอองจะสะสมในบริเวณที่ต้องความสะอาดสูงได้ 

• รักษาสภาพแวดล้อมที่สะอาดและปลอดภัย : เนื่องจากห้องคลีนรูมต้องรักษาสภาพแวดล้อมที่มีความสะอาดและปลอดภัยสำหรับการใช้งาน การผลิต หรือการวิจัยที่ต้องการความแม่นยำสูง การควบคุมความดันอากาศจะช่วยรักษาความสะอาดของห้องและป้องกันการแพร่กระจายของอนุภาคที่อาจส่งผลต่อคุณภาพของผลิตภัณฑ์หรือผู้ใช้งานได้

ห้องคลีนรูม Positive Pressure และ Negative Pressure แตกต่างกันอย่างไร

โดยทั่วไปแล้วความดันอากาศภายในห้องคลีนรูมจะสามารถแบ่งได้ออกเป็น 2 ประเภทหลัก ได้แก่ ห้องคลีนรูมแรงดันบวก (Positive Pressure Cleanroom) และห้องคลีนรูมแรงดันลบ (Negative Pressure Cleanroom) ซึ่งขึ้นอยู่กับวัตถุประสงค์ในการใช้งานและลักษณะของสภาพแวดล้อมภายในห้องคลีนรูมที่ต้องการควบคุม

• ห้องคลีนรูมแรงดันบวก (Positive Pressure Cleanroom)

ห้องคลีนรูมที่มีความดันบวก หรือมีความดันอากาศภายในสูงว่าภายนอกห้อง ซึ่งจะอาศัยการอัดอากาศสะอาดเข้าห้องห้องคลีนรูม เพื่อป้องกันไม่ให้มีสิ่งปนเเปื้อนจากภายนอกไหลเข้ามาภายใน โดยการใช้พัดลมเป็นตัวสร้างความดันอากาศให้กับห้องคลีนรูมเพื่อส่งอากาศเข้าภายในห้องให้มากกว่าความดันบรรยากาศ และมีตู้เป่าลม (Air Shower) ติดตั้งบริเวณทางเข้าเพื่อดันลมออก รวมถึงมีระบบกรองอากาศประสิทธิภาพสูงช่วยกรองสิ่งปนเปื้อนอีกหนึ่งชั้น เช่น แผ่นกรองอากาศ HEPA Filter 

วัตถุประสงค์ของการใช้ห้องคลีนรูมแรงดันบวกเพื่อช่วยป้องกันการปนเปื้อนจากอากาศภายนอกที่อาจมีฝุ่นละอองหรือสิ่งปนเปื้อนเข้าสู่ห้องคลีนรูม และช่วยรักษาสภาพแวดล้อมที่สะอาดและปลอดภัยสำหรับการใช้งาน โดยเหมาะสำหรับห้องผ่าตัด ห้องพักปลอดเชื้อ หรือห้องคลีนรูมที่ใช้ในกระบวนการผลิตที่ต้องการความสะอาดสูง เช่น การผลิตยา การผลิตชิ้นส่วนอิเล็กทรอนิกส์ หรืออุตสาหกรรมอาหาร เป็นต้น

• ห้องคลีนรูมแรงดันลบ (Negative Pressure Cleanroom)

ห้องคลีนรูมที่มีความดันลบ หรือมีความดันอากาศภายในต่ำกว่าภายนอกห้อง ซึ่งจะอาศัยการอัดอากาศสะอาดไปบริเวณรอบนอกของห้องแทน เป็นการควบคุมการไหลของอากาศไม่ให้เชื้อโรคแพร่กระจายทำให้อากาศจากภายในห้องไม่สามารถไหลออกสู่ภายนอกห้อง โดยระบบภายในจะใช้การดูดอากาศที่บำบัดอากาศด้วย HEPA Filter พร้อมฆ่าเชื้อโรคด้วย UVC และ Ozone ก่อนระบายออกสู่ภายนอกห้อง 

วัตถุประสงค์ของการใช้ห้องคลีนรูมแรงดันลบเพื่อป้องกันการแพร่กระจายของเชื้อโรค สารอันตราย หรือฝุ่นละอองจากภายในห้องแพร่กระจายออกสู่ภายนอก  โดยเหมาะสำหรับใช้งานในห้องเก็บเชื้อ ห้องแยกผู้ติดเชื้อ ห้อง ICU ความดันลบ หรือห้องปฏิบัติการที่เกี่ยวข้องกับเชื้อโรคและสารเคมีที่เป็นอันตราย เช่น ห้องปฏิบัติการจุลชีววิทยา เป็นต้น

การทดสอบแรงดันอากาศภายในห้อง (Room Pressurization Test) คืออะไร

การทดสอบแรงดันอากาศภายในห้อง (Room Pressurization Test) คือการทดสอบเพื่อวัดค่าแรงดันอากาศภายในห้องคลีนรูมและพื้นที่โดยรอบ เพื่อตรวจสอบว่าความดันอากาศภายในห้องคลีนรูมอยู่ในระดับที่เหมาะสมและเป็นไปตามค่าที่กำหนดไว้ตามลักษณะของห้องที่ต้องการใช้งานในแต่ละอุตสาหกรรม โดยมีวัตถุประสงค์เพื่อตรวจสอบความสามารถของระบบปรับอากาศ (HVAC) ของห้องคลีนรูมในการรักษาความแตกต่างของแรงดันอากาศภายในห้องให้คงที่ตามเกณฑ์ที่กำหนดไว้ โดยระดับความดันอากาศจะต้องเป็นไปตามที่ระบุในเอกสารสัญญา, USR หรือตามข้อกำหนดที่ตกลงกันไว้ระหว่างเจ้าของ ผู้ซื้อ หรือบริษัทผู้รับผิดชอบโครงการ (CPT)

ขั้นตอนการทดสอบแรงดันอากาศภายในห้องคลีนรูม 

อุปกรณ์ที่ใช้ทดสอบแรงดันอากาศภายในห้องคลีนรูม ได้แก่ Electronic Micromanometer และ Digital Multi-Function Meter โดยขั้นตอนการทดสอบแรงดันอากาศภายในห้องคลีนรูม ของ Q&E INTERNATIONAL มีดังต่อไปนี้

• ตรวจสอบให้แน่ใจว่าการทดสอบ ปรับแต่ง และปรับสมดุลของระบบปรับอากาศ (HVAC) หรือ Testing Adjusting and Balancing (TAB) เสร็จสิ้นก่อนเริ่มการทดสอบแรงดันอากาศ

• ตรวจสอบสภาพภายในพื้นที่ที่จะทำการทดสอบว่าภายในห้องไม่มีรูหรือรอยรั่วที่จะทำให้อากาศสามารถไหลผ่านเข้าออกได้ หากมีให้ทำการซีลให้เรียบร้อยก่อนเริ่มการทดสอบ

• ตรวจเช็คว่าห้องที่ทำการทดสอบตามสเปคที่ผู้ออกแบบระบุต้องใช้ตำแหน่งไหนในการใช้เทียบเพื่อทดสอบ เช่น ห้องอ้างอิง โถงทางเดิน หรือบรรยากาศภายนอก

• ประตูทั้งหมดของห้องคลีนรูมรวมถึงพื้นที่อ้างอิงโดยรอบจะต้องปิดตลอดระยะเวลาในการทดสอบ เพื่อหลีกเลี่ยงการเปลี่ยนแปลงของความดันอากาศภายในห้องที่อาจคาดเคลื่อน รวมถึงจะต้องไม่มีบุคลากรอื่นเปิด-ปิดประตูระหว่างการทดสอบนี้

• วัดและบันทึกค่าความแตกต่างของแรงดันอากาศระหว่างห้องคลีนรูมและห้องข้างเคียง รวมถึงภายนอกห้องห้องคลีนรูมและเหนือเพดาน

Q&E INTERNATIONAL ให้บริการทดสอบห้องคลีนรูม (CPT)

Q&E INTERNATIONAL ผู้ให้บริการชั้นนำด้านการตรวจสอบห้องคลีนรูม (Cleanroom Performance Testing: CPT) ด้วยประสบการณ์และความเชี่ยวชาญที่สั่งสมมายาวนานตลอด 6 ปี พร้อมมอบบริการครบวงจรเพื่อให้มั่นใจว่าห้องคลีนรูมของคุณมีความสะอาด ปลอดภัย และเป็นไปตามมาตรฐานสากล NEBB สำหรับการทดสอบห้องคลีนรูม และมาตรฐาน ISO 9001 

ด้วย 9 ขั้นตอนการทดสอบห้องคลีนรูม (CPT) กับ Q&E INTERNATIONAL

1. การทดสอบปริมาณการไหลเวียนของอากาศ (Airflow Velocity, Volume and Air Change Rate) 
2. การทดสอบรอยรั่วของแผ่นกรองอากาศ (HEPA Filter Installation Leak Test, Overall Leak Test) 
3. การทดสอบแรงดันอากาศภายในห้อง (Room Pressurization Test)
4. การทดสอบจำนวนอนุภาคในอากาศ (Airborne Particle Count Test)
5. การทดสอบความขนานของกระแสลม (Airflow Parallelism Test) และการทดสอบการแสดงภาพการไหลของอากาศ (Airflow Visualization Test) 
6. การทดสอบการฟื้นตัวของระดับความสะอาดภายในห้อง (Room Recovery Test)
7. การทดสอบอุณหภูมิและความชื้นสัมพัทธ์ (Temperature and Relative Humidity Test)
8. การทดสอบระดับความเข้มแสงภายในห้อง (Lighting Level Test)
9. การทดสอบระดับเสียงภายในห้อง (Sound Level Test)

ติดต่อเรา Q&E INTERNATIONAL ได้ที่ช่องทาง

Call: 095-748-7312, 081-595-3011

LINE ID: @248hrupy

Facebook: บริษัท คิว แอนด์ อี อินเตอร์เนชั่นแนล จำกัด 

Email: [email protected], [email protected]