หากคุณทำงานในโรงพยาบาล คลินิก ห้องแล็บ (Lab) หรือแม้แต่อุตสาหกรรมที่ต้องใช้การฆ่าเชื้อเป็นประจำ คงรู้ดีว่า “เครื่องนึ่งฆ่าเชื้อ” หรือ “Autoclave” ถือเป็นหนึ่งในอุปกรณ์ที่ขาดไม่ได้ในการทำให้เครื่องมือ อุปกรณ์ ไปจนถึงผลิตภัณฑ์ปลอดภัย ปลอดเชื้อ และพร้อมใช้งานได้อย่างมั่นใจ
ซึ่งแน่นอนว่าเครื่องนึ่งฆ่าเชื้อ หรือหม้อนึ่งฆ่าเชื้อนี้ก็เหมือนกับเครื่องใช้ไฟฟ้าทั่วไป เมื่อผ่านการใช้งานเป็นเวลานาน ย่อมมีการเสื่อมสภาพหรือส่งสัญญาณความผิดปกติจากการใช้งาน หรือขาดการบำรุงรักษา ซึ่งหากละเลยหรือไม่ตรวจสอบตั้งแต่เนิ่น ๆ อาจนำไปสู่ความผิดพลาดในกระบวนการฆ่าเชื้อ หรือสร้างความเสียหายในกระบวนการทำงาน รวมถึงเสี่ยงต่อความปลอดภัยของบุคลากรที่ใช้งานได้อีกด้วย
5 อาการผิดปกติของ Autoclave ในการฆ่าเชื้อ
นี่คือ “5 สัญญาณเตือน” อาการผิดปกติของเครื่องนึ่งฆ่าเชื้อ (Autoclave) ที่บอกให้คุณรู้ว่าเครื่องเริ่มมีปัญหา และถึงเวลาที่ต้องตรวจเช็กหรือซ่อมแซมให้เครื่อง Autoclave กลับมาใช้งานได้ตามปกติ เพื่อให้กระบวนการฆ่าเชื้อ (Sterilization) ยังคงมีประสิทธิภาพอยู่เสมอ และเป็นการช่วยลดความเสี่ยง และยืดอายุการใช้งานของอุปกรณ์ได้อีกด้วย
1. อุณหภูมิหรือความดันไม่ถึงค่าที่กำหนดไว้
อาการผิดปกติเบื้องต้นของเครื่องนึ่งฆ่าเชื้อที่มักพบเจอได้บ่อย นั่นคือค่าพารามิเตอร์อย่าง “อุณหภูมิ” และ “ความดัน” ในการฆ่าเชื้อของเครื่อง Autoclave แสดงค่าที่ต่ำกว่าที่กำหนดไว้ หรือใช้ระยะเวลานานผิดปกติ
ซึ่งหากค่าเหล่านี้ขึ้นไม่ถึงที่กำหนดไว้หรือแกว่งไปมาย่อมส่งผลต่อประสิทธิภาพการฆ่าเชื้อของหม้อนึ่งได้ สาเหตุอาจจะมาจากแหล่งจ่ายไฟของเครื่อง Autoclave เกิดขัดข้อง หรือมีการอุดตันในท่อระบายน้ำซึ่งขวางไม่ให้อากาศออกจากเครื่อง จนไอน้ำไม่สามารถทำอุณหภูมิหรือความดันได้ตามค่าที่กำหนดไว้
2. เครื่องมือและอุปกรณ์ไม่ผ่านการฆ่าเชื้อโรค
เครื่องมือ อุปกรณ์ หรือผลิตภัณฑ์ไม่ได้ผ่านการฆ่าเชื้อโรคอย่างสมบูรณ์ ซึ่งสามารถดูได้จากตัวบ่งชี้การฆ่าเชื้อ (Indicator) เช่น เทปนึ่งฆ่าเชื้อ (Autoclave Tape) ว่าไม่มีการเปลี่ยนแปลงตามที่ควรจะเป็น ซึ่งหมายความว่ากระบวนการฆ่าเชื้อของเครื่อง Autoclave ไม่สมบูรณ์
โดยต้นเหตุมักมาจากใส่อุปกรณ์ในเครื่องนึ่งฆ่าเชื้อมากเกินไป การจัดวาง (Loading) ที่แน่นเกินไปจนไอน้ำเข้าไม่ถึง หรืออาจเป็นเพราะอุณหภูมิและความดันไม่เสถียร เป็นต้น
3. รอบการทำงานของเครื่องนานกว่าปกติ
รอบการทำงาน (Cycle Time) หรือรอบการฆ่าเชื้อของเครื่อง Autoclave ใช้เวลานานผิดปกติจนกว่าจะจบรอบ ซึ่งเป็นสัญญาณเตือนว่าระบบฆ่าเชื้อเริ่มมีปัญหา และอาจทำงานได้ไม่เต็มประสิทธิภาพ ส่งผลต่อความแม่นยำและความเสถียรของเครื่องนึ่งฆ่าเชื้อ รวมถึงสิ้นเปลืองพลังงานโดยไม่จำเป็นอีกด้วย
ซึ่งอาจเกิดจากการสึกหรอของหม้อนึ่งฆ่าเชื้อ ตัวกรองหรือท่อระบายน้ำอุดตัน หรือเซ็นเซอร์เกิดชำรุด เป็นต้น
4. ไอน้ำรั่วไหลบริเวณขอบประตูหรือวาล์ว
การรั่วไหลของไอน้ำในเครื่องนึ่งฆ่าเชื้อบริเวณขอบยางประตู วาล์ว และข้อต่อต่าง ๆ โดยเฉพาะในระหว่างที่เครื่องกำลังทำงาน จะทำให้ความดันและอุณหภูมิภายในไม่สามารถทำการฆ่าเชื้อได้ตามค่าพารามิเตอร์ที่กำหนดไว้ และส่งผลให้ประสิทธิภาพในการการฆ่าเชื้อลดลง
ดังนั้นก่อนใช้งานจึงต้องตรวจสอบว่าเครื่อง Autoclave มีการสึกหรอของปะเก็นและซีลประตูหรือไม่ รวมถึงหมั่นทำความสะอาดบริเวณท่อระบายน้ำเป็นประจำเพื่อป้องกันการอุดตัน ไม่เช่นนั้นอาจทำให้กระบวนการฆ่าเชื้อไม่สามารถทำงานได้เต็มประสิทธิภาพ
5. เครื่องเกิดเสียงดังหรือมีกลิ่นไหม้ผิดปกติ
หากเครื่องนึ่งฆ่าเชื้อมีกลิ่นไหม้หรือส่งเสียงดังผิดปกติระหว่างการใช้งาน อาจบ่งบอกถึงปัญหาทางกลไกหรือการทำงานของเครื่อง Autoclave ซึ่งสาเหตุอาจเกิดจากส่วนประกอบหลวม ชิ้นส่วนของเครื่องสึกหรอ ระบบไฟฟ้าหรือมอเตอร์เกิดลัดวงจร หรือเครื่องอาจเริ่มเสื่อมสภาพ ซึ่งหากได้ยินเสียงหรือได้กลิ่นผิดปกติ ควรหยุดการใช้งานทันทีแล้วให้ช่างผู้เชี่ยวชาญทำการตรวจสอบโดยทันที
การตรวจสอบประสิทธิภาพเครื่องนึ่งฆ่าเชื้อ
การตรวจสอบประสิทธิภาพของเครื่องนึ่งฆ่าเชื้อ หรือ Autoclave Validation เป็นเรื่องที่หลายคนมักมองข้าม เพราะคิดว่าเครื่องยังใช้งานได้ตามปกติ แต่จริง ๆ แล้วเครื่อง Autoclave เป็นอุปกรณ์ที่ต้องทำงานอย่างแม่นยำทั้งอุณหภูมิ ความดัน และเวลา หากมีจุดใดจุดหนึ่งผิดพลาดอาจทำให้กระบวนการฆ่าเชื้อทำงานไม่สมบูรณ์
ซึ่งการตรวจสอบความถูกต้อง (Validation) คือ กระบวนการทดสอบประสิทธิภาพของกระบวนการฆ่าเชื้อทั้งหมดตามข้อกำหนดในสภาวะการใช้งานจริง เช่น กระบวนการตรวจสอบความถูกต้อง (DQ), IQ, OQ, PQ) เพื่อยืนยันว่ากระบวนการฆ่าเชื้อด้วยเครื่องนึ่งฆ่าเชื้อ หรือหม้อนึ่งฆ่าเชื้อ สามารถฆ่าเชื้อโรคและจุลินทรีย์ได้ตามมาตรฐานที่กำหนดและรับรองว่ากระบวนการฆ่าเชื้อมีความน่าเชื่อถือในสภาวะการใช้งานจริง
โดยผ่านการทดสอบทั้ง 3 ด้าน ได้แก่ การตรวจสอบทางกลไก (Mechanical/Physical Monitoring) การตรวจสอบทางเคมี (Chemical Monitoring) และการตรวจสอบทางชีวภาพ (Biological Monitoring) ตามมาตรฐาน ISO 17665-1 เป็นต้น
การบำรุงรักษาเครื่องนึ่งฆ่าเชื้อ (Autoclave)
- การบำรุงรักษาเครื่องนึ่งฆ่าเชื้อ (Autoclave) ทุกวัน
- ทำความสะอาดยางขอบประตูหรือพื้นผิวภายนอก
- ตรวจสอบรอยฉีกขาด และตรวจเช็กระดับน้ำในถังพัก
- การบำรุงรักษาเครื่องนึ่งฆ่าเชื้อ (Autoclave) ทุก 3 ถึง 6 เดือน
- เปลี่ยนแผ่นกรอง Air Filter หรือตัวกรองแบคทีเรีย
- ตรวจเช็กระบบไฟฟ้า และชุดควบคุม Board Control
- ตรวจเช็กความสัมพันธ์ระหว่างแรงดันและอุณหภูมิ
- ตรวจเช็กระบบล็อคประตู และข้อต่อของเครื่อง Autoclave
- การบำรุงรักษาเครื่องนึ่งฆ่าเชื้อ (Autoclave) ทุกปี
- เปลี่ยนขอบยางประตูเครื่องนึ่งฆ่าเชื้อ
- ตรวจสอบระบบล็อก ข้อต่อ น็อตยึด
- ตรวจสอบรอบการทำงานของเครื่อง
- ตรวจสอบการทำงานของวาล์วนิรภัย
- ตรวจสอบภายในตัวเครื่องนึ่งฆ่าเชื้อ
- ทำการ Calibration และ Validation อยู่เสมอ
“Q&E INTERNATIONAL” รับตรวจสอบและรับรองประสิทธิภาพ Autoclave Validation
“Q&E INTERNATIONAL” ผู้ให้บริการตรวจสอบประสิทธิภาพเครื่องนึ่งฆ่าเชื้อ (Autoclave Validation) โดยใช้อุปกรณ์ในการทดสอบที่ได้มาตรฐาน ISO 17025 พร้อมออกรายงานผลแบบมืออาชีพ และรับรองตามมาตรฐานสากล
เพื่อให้มั่นใจว่าเครื่องนึ่งฆ่าเชื้อ (Autoclave) ของคุณผ่านการรับรองและสามารถฆ่าเชื้อได้อย่างสมบูรณ์ในทุกครั้งที่ใช้งานและฆ่าเชื้อได้จริง สำหรับคลินิก โรงพยาบาล และธุรกิจที่มีการใช้งานเครื่องนึ่งฆ่าเชื้อ (Autoclave) รวมถึงตู้อบลมร้อน (Hot Air Oven)
ติดต่อเรา Q&E INTERNATIONAL ได้ที่ช่องทาง
Call: 095-748-7312, 081-595-3011
LINE ID: @248hrupy
Facebook: บริษัท คิว แอนด์ อี อินเตอร์เนชั่นแนล จำกัด
Email: [email protected], [email protected]
