เมื่อพูดถึงระบบควบคุมสภาพแวดล้อมภายในอาคาร ไม่ว่าจะเป็นอาคารสำนักงาน โรงงานผลิตยา ห้องปฏิบัติการ หรือห้องคลีนรูม (Cleanroom) เรามักจะได้ยินคำว่า AHU หรือ Air Handling Unit อยู่บ่อยครั้ง โดยเฉพาะในอุตสาหกรรมที่ต้องการความสะอาดและการควบคุมคุณภาพอากาศอย่างเข้มงวด ดังนั้นอุปกรณ์อย่าง AHU จึงกลายเป็นหัวใจสำคัญของระบบปรับอากาศ HVAC ที่ช่วยให้พื้นที่เหล่านี้สามารถทำงานได้อย่างมีประสิทธิภาพตามมาตรฐานสากล

หลายคนอาจสงสัยว่า AHU คืออะไร? ทำไมถึงมีบทบาทสำคัญในระบบ HVAC และเหตุใดจึงเกี่ยวข้องอย่างมากกับห้องคลีนรูมในบทความนี้ เราจะพาคุณไปรู้จักกับ AHU ว่าคืออะไร หลักการทำงานเป็นอย่างไร ไปจนถึงบทบาทของมันในระบบปรับอากาศของอาคารและพื้นที่เฉพาะทางอย่าง Cleanroom นั่นเอง

Air Handling Unit : AHU คืออะไร? 

AHU (Air Handling Unit) คือ เครื่องส่งลมเย็น หรือเครื่องจ่ายลมเย็นขนาดใหญ่ ซึ่งเป็นหนึ่งในอุปกรณ์หลักของระบบปรับอากาศ HVAC (Heating, Ventilation and Air Conditioning) โดยทำหน้าที่ในการปรับและหมุนเวียนอากาศ โดยรับอากาศจากภายนอกหรืออากาศหมุนเวียนจากภายในอาคารมาปรับสภาพให้เหมาะสม ก่อนที่จะส่งอากาศนั้นกระจายไปทั่วทั้งพื้นที่เพื่อรักษาคุณภาพอากาศภายในอาคาร

ลักษณะของเครื่อง AHU จะเป็นกล่องโลหะขนาดใหญ่ที่ประกอบไปด้วยชุดระบายอากาศ (Ventilator) คอยล์ทำความร้อน (Heating Coil) คอยล์ทำความเย็น (Cooling Coil) เครื่องแลกเปลี่ยนความร้อน (Heating/Cooling Recovery System) แผ่นกรองอากาศ (Air Filter) ห้องผสม (Mixing Chamber) และบานปรับปริมาณลม (Damper) เชื่อมต่อกับท่อลม (Duct) เพื่อจ่ายอากาศไปทั่วอาคารและหมุนเวียนอากาศกลับเข้าสู่เครื่อง AHU

หลักการทำงานของ Air Handling Unit (AHU)

หลักการทำงานของเครื่อง AHU จะเริ่มจากการดูดอากาศจากภายนอก (Outside Air) หรืออากาศที่หมุนเวียนจากภายในอาคาร (Return Air) หรือผสมทั้งสองแหล่งในห้องผสม (Mixing Chamber) ผ่านเข้าสู่กระบวนการปรับสภาพโดยการกรองอากาศผ่านแผ่นกรองหยาบหรือแผ่นกรองชั้นแรก (Pre-Filter) แผ่นกรองชั้นกลาง (Medium Filter) และแผ่นกรองประสิทธิภาพสูง ((HEPA/ULPA Filter) 

ก่อนจะปรับสภาพอากาศที่คอยล์เย็น (Cooling Coil) หรือคอยล์ร้อน (Heating Coil) เพื่อปรับอุณหภูมิให้เหมาะสมกับการใช้งาน ซึ่งขึ้นอยู่กับความต้องการของพื้นที่นั้น ๆ หรือบางระบบ AHU อาจมีส่วนควบคุมความชื้น (Humidifier/Dehumidifier) เพื่อรักษาระดับความชื้นให้อยู่ในช่วงที่กำหนด จากนั้นอากาศที่ผ่านการปรับสภาพแล้วจะถูกส่งผ่านพัดลมโบลเวอร์ (Blower) และท่อลม (Air Duct) ไปยังพื้นที่ใช้งานต่าง ๆ 

และอากาศบางส่วนจะถูกนำกลับมาหมุนเวียนใหม่ (Return Air) หรือระบายอากาศทิ้ง (Exhaust Air) ผ่านการกรองอีกครั้งเพื่อป้องกันการปนเปื้อนสู่ภายนอก ทั้งนี้ขึ้นอยู่กับการออกแบบระบบ HVAC และประเภทของการใช้งานนั่นเอง

AHU เกี่ยวข้องกับระบบ HVAC ในห้องคลีนรูมอย่างไร?

Air Handling Unit (AHU) ถือเป็นส่วนหนึ่งของอุปกรณ์สำคัญในระบบ HVAC ที่ทำหน้าที่ในการจัดการคุณภาพอากาศโดยรวมสำหรับ Cleanroom ทั้งในด้านการควบคุมความสะอาดของอากาศเพื่อป้องกันการแพร่กระจายของอนุภาคและสิ่งปนเปื้อน การควบคุมอุณหภูมิและความชื้น รวมถึงแรงดันอากาศภายในห้อง ตลอดจนควบคุมการไหลเวียนของอากาศและการกระจายอากาศอย่างทั่วถึงและสม่ำเสมอภายในห้องคลีนรูม เพื่อให้เหมาะสมต่อการใช้งานเฉพาะทางในห้องคลีนรูมของแต่ละอุตสาหกรรม ซึ่งเป็นสิ่งที่จำเป็นอย่างยิ่งในการรักษาคุณภาพของผลิตภัณฑ์ กระบวนการผลิต การวิจัย และความปลอดภัยของบุคลากรที่ทำงานในคลีนรูม 

AHU เกี่ยวข้องกับการทดสอบห้องคลีนรูมอย่างไร?

การทดสอบห้องคลีนรูม (Cleanroom Testing) เป็นกระบวนการสำคัญในการตรวจสอบว่าห้องคลีนรูมเป็นไปตามมาตรฐานตามหลักเกณฑ์สากล เช่น ISO 14644 หรือ GMP PIC/S ซึ่งระบบปรับอากาศและระบายอากาศ AHU (Air Handling Unit) ถือเป็นหัวใจสำคัญในการควบคุมคุณภาพอากาศภายในห้องคลีนรูม ไม่ว่าจะเป็นเรื่องของความสะอาด ความดัน อุณหภูมิ หรือความชื้น ดังนั้นในการทดสอบห้องคลีนรูม จึงจำเป็นต้องพิจารณาและตรวจสอบการทำงานของ AHU ร่วมด้วยเสมอ

AHU มีหน้าที่สำคัญที่ส่งผลโดยตรงต่อผลการทดสอบห้องคลีนรูมนหลายด้าน ได้แก่

• การทดสอบทิศทางการไหลของอากาศ (Airflow Visualization Test)
• การทดสอบอัตราการไหลของอากาศ เพื่อคำนวณอัตราการหมุนเวียนอากาศ (Airflow Velocity, Volume and Air Change Rate)
• การทดสอบจำนวนอนุภาคในอากาศ เพื่อประเมินปริมาณฝุ่นในห้อง (Airborne Particle Count Cleanliness Classification Test)
• การทดสอบรอยรั่วของแผ่นกรองอากาศ (Filter Installation Leak Test)
• การทดสอบอุณหภูมิและความชื้นสัมพัทธ์ (Temperature and Relative Humidity Test)
• การทดสอบแรงดันอากาศภายในห้อง (Room Pressurization Test)

จากที่กล่าวมาจะเห็นได้ว่า AHU หรือ Air Handling Unit ไม่ได้เป็นเพียงอุปกรณ์ที่ช่วยควบคุมคุณภาพอากาศภายในห้องคลีนรูมเท่านั้น แต่ยังมีบทบาทสำคัญที่ส่งผลโดยตรงต่อประสิทธิภาพของการทดสอบห้องคลีนรูม หาก AHU หรือองค์ประกอบอื่นในระบบ HVAC ทำงานไม่สอดคล้องหรือไม่มีประสิทธิภาพ ก็อาจส่งผลให้ห้องคลีนรูมไม่ผ่านการทดสอบตั้งแต่ขั้นแรก

ดังนั้นการทดสอบห้องคลีนรูมจึงไม่ควรพิจารณาเฉพาะภายในห้องเพียงอย่างเดียว แต่ต้องตรวจสอบรวมถึงระบบสนับสนุนต่าง ๆ โดยเฉพาะ AHU ซึ่งเป็นองค์ประกอบสำคัญของระบบ HVAC ที่ส่งผลต่อคุณภาพและความปลอดภัยของห้องคลีนรูมโดยตรง

ทดสอบห้องคลีนรูมให้ได้ตามมาตรฐาน เลือกทดสอบกับ “Q&E INTERNATIONAL” 

หากคุณต้องการให้ห้องคลีนรูม (Cleanroom) ในอุตสาหกรรมของคุณผ่านการตรวจสอบตามมาตรฐานสากล เช่น ISO 14644 หรือ GMP PIC/S การเลือกผู้ให้บริการทดสอบคลีนรูมที่มีความเชี่ยวชาญและเชื่อถือได้จึงเป็นสิ่งสำคัญอย่างยิ่ง

“Q&E INTERNATIONAL” เราคือผู้เชี่ยวชาญในการให้บริการทดสอบห้องคลีนรูม (Cleanroom Testing) และระบบที่เกี่ยวข้องอย่างครบวงจรด้วยประสบการณ์กว่า 6 ปี โดยทีมวิศวกรและเจ้าหน้าที่ผู้เชี่ยวชาญเฉพาะทาง ด้วยเครื่องมือทดสอบที่ได้มาตรฐาน พร้อมจัดทำรายงานผลการทดสอบและเอกสารรองรับอย่างถูกต้อง 

โดยยึดถือหลักเกณฑ์ในการทดสอบตามมาตรฐาน Cleanroom Performance Testing (CPT) โดย NEBB (National Environmental Balancing Bureau) สถาบันที่มีชื่อเสียงจากสหรัฐอเมริกาที่ให้การรับรองสำหรับมาตรฐานห้องคลีนรูมในระดับสากล

• คลิกดูขั้นตอนทดสอบห้องคลีนรูมเพิ่มเติม: 9 ขั้นตอนการทดสอบห้องคลีนรูม (CPT) กับ Q&E INTERNATIONAL

ติดต่อเรา Q&E INTERNATIONAL ได้ที่ช่องทาง

Call: 095-748-7312, 081-595-3011

LINE ID: @248hrupy

Facebook: บริษัท คิว แอนด์ อี อินเตอร์เนชั่นแนล จำกัด 

Email: [email protected], [email protected]