การไหลของอากาศ (Airflow) อีกหนึ่งปัจจัยสำคัญที่ส่งผลต่อความสะอาดและการปนเปื้อนในห้องคลีนรูม (Cleanroom) ซึ่งเป็นห้องที่ใช้ในหลากหลายอุตสาหกรรม เช่น อุตสาหกรรมอิเล็กทรอนิกส์ ยา อาหาร รวมถึงในห้องปฏิบัติการทางวิทยาศาสตร์และทางการแพทย์ โดยการควบคุมการไหลของอากาศภายในห้องคลีนรูมจะช่วยป้องกันไม่ให้ฝุ่นละออง เชื้อโรค หรืออนุภาคที่ไม่พึงประสงค์แพร่กระจายและปนเปื้อนในกระบวนการผลิตหรือการทดลองต่าง ๆ ภายในห้อง Cleanroom นั่นเอง 

โดยการทดสอบการไหลของอากาศเป็นขั้นตอนที่มีความสำคัญอย่างมากในการตรวจสอบว่าห้องคลีนรูม สามารถรักษามาตรฐานความสะอาดได้ตามที่กำหนดไว้หรือไม่ ซึ่งการทดสอบนี้จะช่วยให้มั่นใจได้ว่าอากาศในห้องสามารถหมุนเวียนอย่างถูกต้องผ่านระบบกรองอากาศ HEPA Filter ซึ่งสามารถกรองอนุภาคขนาดเล็กออกจากอากาศได้อย่างมีประสิทธิภาพ นอกจากนี้ยังช่วยตรวจสอบการกระจายตัวของอากาศภายในห้องว่ามีความสมดุลและเหมาะสมกับลักษณะการใช้งานของห้องคลีนรูมหรือไม่อีกด้วย

เข้าใจเรื่อง Airflow และบทบาทสำคัญในห้องคลีนรูม

Airflow หรือ การไหลของอากาศ คือ การเคลื่อนที่ของอากาศจากจุดหนึ่งไปยังอีกจุดหนึ่งหรือการไหลของอากาศที่ไหลจากบริเวณที่มีความกดอากาศสูงไปยังบริเวณที่มีความกดอากาศต่ำ ซึ่งถูกควบคุมให้ไหลเวียนอย่างเหมาะสมในสภาพแวดล้อมต่าง ๆ โดยเฉพาะในห้องคลีนรูม (Cleanroom) ให้เป็นไปในทิศทางและความเร็วที่กำหนด เพื่อรักษาความสะอาดและปราศจากสิ่งปนเปื้อนต่างๆ เช่น ฝุ่นละออง แบคทีเรีย หรืออนุภาคขนาดเล็กอื่น ๆ ที่ส่งผลกระทบต่อคุณภาพการใช้งานภายในห้องคลีนรูมสำหรับอุตสาหกรรมที่ต้องการความสะอาดสูง เช่น อุตสาหกรรมทางการแพทย์ อุตสาหกรรมเซมิคอนดักเตอร์ หรืออุตสาหกรรมยาและอาหาร เป็นต้น

ซึ่งการไหลของอากาศในห้องคลีนรูมจะถูกออกแบบและตรวจสอบเพื่อให้แน่ใจว่าอากาศบริสุทธ์ได้ถูกส่งเข้ามาภายในห้องและดันอากาศที่มีการปนเปื้อนออกจากห้องคลีนรูมไปได้ ด้วยการใช้ระบบกรองอากาศ เช่น แผ่นกรองอากาศ HEPA Filter (High-Efficiency Particulate Air) เพื่อช่วยกรองและจำกัดอนุภาคขนาดเล็กที่อาจเกิดการปนเปื้อนซึ่งมีผลต่อการรักษาความสะอาดภายใน Cleanroom เป็นอย่างมากนั่นเอง 

โดยรูปแบบการไหลของอากาศในห้องคลีนรูมตามมาตรฐาน ISO 14644-4 สามารถแบ่งตามลักษณะการไหลเวียนของอากาศภายในห้องได้ ดังนี้

1. การไหลของอากาศแบบทิศทางเดียว (Unidirectional Airflow)

การไหลเวียนของอากาศที่มีลักษณะการไหลไปในทิศทางเดียวอย่างชัดเจน ซึ่งมีการเคลื่อนที่อย่างสม่ำเสมอและราบเรียบไม่มีการผันผวนหรือที่เรียกว่าการไหลแบบราบเรียบ (Laminar Flow) โดยทั่วไปจะมีการติดตั้งตัวกรองบริเวณเพดานเพื่อให้อากาศสะอาดไหลลงสู่พื้นอย่างสม่ำเสมอในแนวดิ่งหรือในแนวระนาบ จาก Filtered Air Supply ไปสู่ Air Return Vents โดยตรง ซึ่ง Unidirectional Airflow เหมาะสำหรับห้องคลีนรูมที่ต้องการความสะอาดสูง หรือ Cleanroom ระดับ ISO Class 5 ขึ้นไป

2. การไหลของอากาศแบบหลายทิศทาง (Non-unidirectional Airflow)

การไหลเวียนของอากาศที่มีลักษณะการไหลแบบกระจายตัวและไม่มีรูปแบบเฉพาะเจาะจง หรือที่เรียกว่าการไหลแบบปั่นป่วน (Turbulent Flow) โดยการไหลของอากาศแบบนี้จะทำให้อากาศหมุนเวียนทั่วห้องผ่านระบบกรองที่มีการจ่ายอากาศบริสุทธิ์ออกมาจากหัวจ่ายลม Final Filter ที่ติดตั้งตามจุดต่าง ๆ ในห้องแล้วไหลเข้าสู่ Air Return Vents โดยส่วนใหญ่ใช้กับ Cleanroom ระดับ ISO Class 5 ลงมา ซึ่งสามารถควบคุมการปนเปื้อนได้น้อยกว่าแบบ Unidirectional Airflow 

3. การไหลของอากาศแบบผสม (Mixed Airflow)

การไหลเวียนของอากาศที่มีลักษณะการไหลแบบผสมระหว่างการไหลแบบทิศทางเดียว (Unidirectional Airflow) และหลายทิศทาง (Non-unidirectional Airflow) เข้าด้วยกัน ซึ่งใช้ในห้องคลีนรูมที่ต้องการควบคุมความสะอาดในระดับต่าง ๆ ที่แตกต่างกันภายในพื้นที่เดียวเพื่อความยืดหยุ่นในการใช้งาน โดยเป็นการใช้ระบบการไหลของอากาศแบบหลายทิศทาง (Non-unidirectional Airflow) แต่จะมีบางจุดหรือบางพื้นที่ใช้การไหลแบบทิศทางเดียว (Unidirectional Airflow) ในการควบคุมความสะอาดเป็นพิเศษเพื่อลดการปนเปื้อนในบริเวณพื้นที่นั้นนั่นเอง

เหตุผลที่ต้องทดสอบการไหลของอากาศในห้องคลีนรูม

การทดสอบการเคลื่อนที่หรือการไหลของอากาศภายในห้องคลีนรูมมีความสำคัญอย่างมากเพื่อประเมินรูปแบบหรือทิศทางการไหลเวียนของอากาศภายในห้อง และตรวจวัดอัตราการไหลของอากาศให้อยู่ในเกณฑ์ที่เหมาะสม เพื่อลดความเสี่ยงและช่วยป้องกันไม่ให้มีการปนเปื้อนเกิดขึ้นในห้อง รวมถึงเพื่อตรวจสอบความสามารถของระบบปรับอากาศ HVAC ว่ามีปริมาณการไหลของอากาศและอัตราการหมุนเวียนอากาศในห้องคลีนรูม ซึ่งเป็นปัจจัยสำคัญในการควบคุมความสะอาดของห้องว่ามีอากาศไหลเวียนได้อย่างเหมาะสมและสามารถทำงานได้อย่างสมดุลหรือไม่นั่นเอง

การทดสอบความเร็วลม (Airflow Velocity Test) 

จุดประสงค์ในการทดสอบ

การทดสอบความเร็วลม (Airflow Velocity Test) มีวัตถุประสงค์เพื่อกำหนดความเร็วลมที่จ่ายของหน้าตัวลมออก เช่น Fiter โดยการกำหนดจุดวัดให้เพียงพอและสอดคล้องกับเครื่องมือที่ใช้วัด Electronic Micromanometer with Velgrid / Velocity Matrix, Hot Wire และ Vane Probe ด้วยวิธีการแบ่งพื้นที่เป็นกริดให้สมมาตรและวางจุดวัดไว้ที่กึ่งกลางของกริดที่กำหนดของตารางขนาด และวัดที่ 150 มม. จากหน้า Net Area โดยการวัดความเร็วลมที่ตำแหน่งทดสอบแต่ละตำแหน่ง โดยใช้ค่า Average 

ขั้นตอนในการทดสอบ

• ทำการตรวจสอบว่าได้ทำการทดสอบ Testing Adjusting and Balancing (TAB) ของระบบ HVAC เสร็จสิ้นก่อนที่จะทำการทดสอบนี้
• ทำการตรวจสอบว่าระบบ HVAC ทำงานในโหมดปกติและประตูทุกบานในพื้นที่นั้นปิดสนิท เพื่อหลีกเลี่ยงการเปลี่ยนแปลงของการไหลของอากาศ (Airflow) ที่ไม่คาดคิด และตรวจสอบให้แน่ใจว่าไม่มีบุคคลอื่นหรือมีการเคลื่อนย้ายใด ๆ ในพื้นที่ระหว่างการทดสอบ
• ตัวกรอง (Filter) แต่ละตัวจะถูกแบ่งออกเป็นกริดที่มีขนาดเท่ากันสำหรับการทดสอบ โดยแบ่งเป็น 1 กริด สำหรับตัวกรองขนาด 600 มม. x 600 มม. และ 2 กริดสำหรับแผ่นกรองขนาด 1,200 มม. x 600 มม. หรือแบ่งพื้นที่หน้าตัวกรองออกเป็นกริดที่มีพื้นที่เท่ากันไม่เกิน 0.37 ตารางเมตร

สำหรับเครื่องมือวัดจุดเดียว (Single Point Measurement) เเช่น เครื่องวัดความเร็วลมแบบลวดร้อน (Hot-Wire Anemometer) หรือโพรบวัดความเร็วลมแบบใบพัด (Vane Probe) ให้แบ่งพื้นที่หน้าตัวกรองออกเป็นกริดที่มีพื้นที่เท่ากันไม่เกิน 0.09 ตารางเมตร

• ติดตั้งเครื่องไมโครมาโนมิเตอร์ (Micromanometer) บนอุปกรณ์ทดสอบที่ออกแบบมาให้ตรงกับกริดดังกล่าว จากนั้นวางโพรบตรงกลางของกริดขนาด 600 มม. x 600 มม. และวัดที่ระยะห่าง 150 มม. จากหน้าตัวกรอง
• ทำการวัดความเร็วการไหลของอากาศในตำแหน่งทดสอบแต่ละตำแหน่ง

การทดสอบปริมาณการไหลของอากาศ (Airflow Volume Test)

จุดประสงค์ในการทดสอบ

การทดสอบปริมาณการไหลของอากาศ (Airflow Volume Test) มีวัตถุประสงค์เพื่อทดสอบความสามารถของระบบปรับอากาศ HVAC ในห้องคลีนรูมในการรักษาปริมาณการไหลของอากาศ (Airflow) และอัตราการหมุนเวียนอากาศ (Air Change Rate) ภายในห้องคลีนรูมให้เป็นไปตามข้อกำหนด เนื่องจากหากมีอัตราการเปลี่ยนแปลงอากาศภายใน Cleanroom มากจนเกินไป อาจจะส่งผลให้เครื่องปรับอากาศทำงานหนักและทำให้สิ้นเปลืองพลังงาน

โดยการทดสอบด้วยเครื่องมือ Electronic Micromanometer with Flow Hood นำไปครอบที่ Filter หรือ Diffuser ที่อยู่ภายในห้องคลีนรูม จากนั้นบันทึกผลของปริมาณการไหลของอากาศที่ได้และทำการวัดพื้นที่และปริมาตรของห้อง แล้วนำผลของปริมาตรห้องและปริมาณการไหลของอากาศทั้งหมดที่บันทึกได้มาคำนวณหาอัตราการเปลี่ยนแปลงอากาศ โดยยิ่งอัตราการหมุนเวียนอากาศน้อยจะเป็นการบ่งบอกถึงคุณภาพอากาศที่ดีแต่ถ้าหากมากเกินไปจะส่งผลทำให้สิ้นเปลืองพลังงานได้นั่นเอง

ขั้นตอนในการทดสอบ

• ทำการตรวจสอบว่าได้ทำการทดสอบ Testing Adjusting and Balancing (TAB) ของระบบ HVAC เสร็จสิ้นก่อนที่จะทำการทดสอบนี้
• ทำการตรวจสอบว่าระบบ HVAC ทำงานในโหมดปกติและประตูทุกบานในพื้นที่นั้นปิดสนิท เพื่อหลีกเลี่ยงการเปลี่ยนแปลงของการไหลของอากาศ (Airflow) ที่ไม่คาดคิด และตรวจสอบให้แน่ใจว่าไม่มีบุคคลอื่นหรือมีการเคลื่อนย้ายใด ๆ ในพื้นที่ระหว่างการทดสอบ ยกเว้นในกรณีของการทดสอบในสภาพการทำงานจริง (Operational test)
• วางเครื่องวัดอัตราการไหลของอากาศ (Flow hood) แนบกับกรอบตัวกรอง (Filter Frame) หรือ หัวจ่ายลม (Diffuser) อย่างแน่นหนาเพื่อป้องกันการรั่วไหลของอากาศและสังเกตค่าที่วัดได้พร้อมบันทึกผลการทดสอบ
• ทำการวัดขนาดภายในของแต่ละห้องและคำนวณปริมาตรของห้อง
• อัตราการเปลี่ยนแปลงของอากาศหรืออัตราการหมุนเวียนอากาศ (Air Change Rate) จะถูกคำนวณโดยใช้ปริมาตรของห้องและปริมาตรการไหลของอากาศทั้งหมดในห้องคลีนรูม

มั่นใจในความสะอาดด้วยบริการทดสอบห้องคลีนรูม (Cleanroom) ครบวงจรจาก Q&E INTERNATIONAL

การเลือกผู้ให้บริการที่มีความเชี่ยวชาญเป็นสิ่งสำคัญอย่างยิ่งเมื่อพูดถึงการทดสอบห้องคลีนรูม (Cleanroom) และที่ Q&E INTERNATIONAL เรามีทีมผู้เชี่ยวชาญที่พร้อมให้บริการและผ่านการรับรองมาตรฐาน Cleanroom Performance Testing (CPT) จากองค์กรที่ได้รับการยอมรับในระดับโลกอย่าง “NEBB” โดยใช้เครื่องมือที่ถูกต้องและวิธีการที่แม่นยำ ซึ่งไม่เพียงแค่ช่วยให้ห้องคลีนรูมของคุณผ่านการทดสอบตามมาตรฐานเท่านั้น แต่ยังช่วยปรับปรุงประสิทธิภาพของระบบได้อย่างยั่งยืนในระยะยาว

“Q&E INTERNATIONAL” เรามีประสบการณ์กว่า 6 ปีในอุตสาหกรรมการทดสอบห้องคลีนรูม ด้วยความใส่ใจในรายละเอียดและความมุ่งมั่นในการส่งมอบบริการที่มีคุณภาพ คุณจึงสามารถมั่นใจได้ว่าห้องคลีนรูมของคุณจะได้รับการตรวจสอบอย่างสมบูรณ์แบบพร้อมผ่านมาตรฐานสากลอย่าง ISO 14644 ในการทดสอบห้องคลีนรูม

ติดต่อเรา Q&E INTERNATIONAL ได้ที่ช่องทาง

Call: 095-748-7312, 081-595-3011

LINE ID: @248hrupy

Facebook: บริษัท คิว แอนด์ อี อินเตอร์เนชั่นแนล จำกัด 

Email: [email protected], [email protected]